UJ nie zakazuje używania narzędzi AI w dydaktyce - dotyczy to zarówno studentów, jak i pracowników. Należy jednak pamiętać przede wszystkim o tym, że za każdym razem, gdy takie narzędzie zostanie użyte (np. chat GPT rozwiąże zadanie), należy się do tego przyznać. Nacisk musi być skierowany na weryfikację sensowności i prawdziwości odpowiedzi udzielonej przez AI, czyli na krytyczne podchodzenie do informacji, które pochodzą od AI.

Na każdych pierwszych zajęciach należy przekazać studentom, jakie są zasady korzystania z AI (domyślnie są dwie: nie można korzystać lub można, ale trzeba się do tego przyznać i krytycznie podejść do odpowiedzi podpowiedzianej przez AI).

Problemem jest sprawdzanie, czy prace studentów nie powstały przy pomocy nielegalnego użycia AI. W szczególności jest to praktycznie niemożliwe w przypadku prac domowych oraz coraz trudniejsze w przypadku sprawdzianów pisemnych (miniaturyzacja techniki czyni cuda). Sposobem sprawdzania wiedzy i umiejętności studenta najbardziej odpornym na AI jest rozmowa - egzamin ustny, rozwiązywanie przez studenta zadań przy tablicy z komentarzem i dyskusją itp.

Zarządzenie pozwala pomocniczo korzystać z narzędzi, które mają wykrywać użycie AI do napisania tekstu, takich jak GPTZero czy ZeroGPT, jednak ostateczna decyzja i odpowiedzialność (podobnie jak przy systemie antyplagiatowym) leży po stronie prowadzącego zajęcia.

Wyraźne oznaczanie zapożyczeń od AI, szczególnie w pracach pisemnych (np. dyplomowych) jest szczególnie ważne dla uniknięcia plagiatu. Obecne rozwiązania AI używają utworów opublikowanych w sieci, bez sprawdzania praw autorskich. W przypadku opublikowania lub użycia obrazka lub tekstu wytworzonego przez AI, a "ukradzionego" innemu autorowi, za plagiat odpowiada nie AI, ale student (czy też pracownik).

Szczególna zmiana dotyczy prac dyplomowych i egzaminów dyplomowcyh. Przytoczę tu wprost zapisy zarządzenia Rektora UJ:

"Promotor pracy dyplomowej sprawuje nadzór nad etapami powstawania pracy dyplomowej przygotowanej przez osobę kształcącą się, przy czym jest zobowiązany do regularnego monitorowania postępów w jej przygotowaniu, przeprowadzania cyklicznych konsultacji oraz weryfikowania kolejnych fragmentów lub wersji pracy, aby zapewnić samodzielne przygotowanie pracy zgodnie z zasadami określonymi w zarządzeniu."

"Komisja przeprowadzająca egzamin dyplomowy powinna w jego trakcie weryfikować samodzielność przygotowania pracy dyplomowej np. poprzez zadawanie pytań dotyczących treści pracy dyplomowej lub przebiegu procesu jej powstawania."

W praktyce trudne będzie zweryfikowanie podczas egzaminu dyplomowego, czy praca powstała z użyciem AI i w jakim stopniu. Tym większa musi być rola promotora. Regularne konsultacje, podczas których powstające fragmenty pracy są dyskutowane ze studentem, może pozwolić na zorientowanie się, czy student dobrze orientuje się we własnej pracy (co powinno być standardem), czy nie - to rodzi podejrzenia, że ktoś inny (człowiek lub maszyna) napisał tę pracę. Zwrócę też uwagę na fakt, że zetknąłem się ostatnio z kilkoma niezbyt starannie dopilnowanymi pracami dyplomowymi. Gotowa praca dyplomowa może być sprawdzona przez każdą instytucję kontrolującą jakość kształcenia i powinna być wizytówką WMiI zaświadczającą o tym, że nie dajemy stopni "za darmo".

Warto pamiętać o kontrolowaniu jakości cytowań literatury w pracy magisterskiej, w szczególności: "Nie dopuszcza się powoływania na odpowiedzi wygenerowane przez modele językowe sztucznej inteligencji jako źródła wiedzy naukowej".

Dodatkową pomocą mogą być seminaria lub proseminaria, na których student referuje wyniki swojej pracy dyplomowej. Dobrze byłoby położyć nacisk na sprawdzenie, czy student dobrze wie, co jego praca zawiera, czy umie wytłumaczyć rozumowania itp. Dodatkowo bardzo cenne jest zwracanie uwagi na sposób referowania, dobre dopasowanie slajdów, staranność przygotowania itp. Jednym z (naprawdę niewielu) merytorycznie słusznych zarzutów do poziomu wykształcenia naszych absolwentów jest niedostateczna umiejętność prezentowania wiedzy czy znalezionych rozwiązań.

W bibliotece dostepne jest stanowisko z zainstalowaną licencją czata GPT - w jednej z lepszych wersji (płatnej). Na tym stanowisku pracownicy Wydziału oraz doktoranci mogą sprawdzić, jak sztuczna inteligencja rozwiązuje zadania, które Państwo dają studentom. Taka wiedza może być pomocna w rozpoznawaniu, czy studenci z czata korzystają, ewentualnie jak zmodyfikować trudniejsze zadania domowe, żeby student musiał włożyć własny wysiłek umysłowy w rozwiązanie.

Aby skorzystać z czata, należy pójść do biblioteki na I piętro, poprosić Panie o udostępnienie hasła do komputera i ewentualnie dopytać, gdzie jest to stanowisko. Po uruchomieniu systemu ikonka na dolnym pasku włącza GPT i można już wpisywać zapytania.

Uniwersytet stara się przybliżyć tę tematykę, różne działania (wykłady, materiały, spotkania) są dostępne na Teams w zespole AI: narzędzia, aktualności.

Czasami też ciekawe wykłady pojawiają się w bardziej ogólnym zespole poświęconym dydaktyce.

Link do zarządzenia.

WAŻNE:

*) Proszę nie używać czata do spraw prywatnych!
*) Sugeruję kasować historię zapytań - czat jest dostępny dla wszystkich pracowników Wydziału.

Q: Czy mogę uzywać czata do pracy naukowej?
A: W rozsądnym zakresie - tak. Ograniczenia (jedno stanowisko i nieużywanie do spraw prywatnych) wynika z tego, że Wydział ma dostęp do kilku licencji - tu jest zainstalowana jedna z nich.

Q: W zarządzeniu napisane jest, że należy "stosować odpowiednie metody i formy zaliczeń oraz egzaminów, umożliwiające właściwe weryfikowanie efektów uczenia się oraz samodzielności pracy osób kształcących się." Jak to robić?
A: Oczywiście najbardziej preferowana jest interakcja ze studentem (egzamin ustny, dyskusja nad rozwiązaniem zadania czy problemu). Klasyczne sprawdziany, niestety, coraz łatwiej napisać używając nielegalnej pomocy - ale przy większej liczbie osób jest to jedyna opcja. W zasadzie nie ma możliwości odróżnić pracy domowej zrobionej przez studenta od tej wykonanej przez AI czy z pomocą AI (choć bywają wyjątki) bez interakcji ze studentem.

Każdy pracownik, prowadzący zajęcia dydaktyczne, powinien być dostępny dla studentów regularnie w semestrze - w czasie dyżuru.

Powinna być możliwość skorzystania z dyżuru stacjonarnie, możliwe są też dyżury zdalne.

Termin dyżuru i ewentualne zasady i formy kontaktu powinny być ogłoszone w USOS (wizytówka).

Dodatkowo pracownik powinien być dostępny (w formie dyżuru lub po umówieniu się) dla studentów podczas sesji - zgodnie z potrzebami, np. oglądnięcia prac lub konsultacji przed egzaminem.

ZALICZENIA ĆWICZEŃ:

*) Do 10 dni od ostatniego dnia zajęć (a dokładniej - do 10 dni od momentu, w którym student był po raz ostatni pytany / pisał sprawdzian / oddał pracę) prowadzący ćwiczenia powinni wpisać w USOS ocenę z zaliczenia (lub zaliczenie), proszę jednak wpisywać oceny z zaliczeń na tyle wcześnie, żeby były dostępne dla studentów przed pierwszym terminem egzaminu. "Ocena" NZAL zarezerwowana jest dla sytuacji, w której student nie przystąpił do zaliczania przedmiotu (ma zbyt wiele nieobecności, nie pojawił się na sprawdzianie itp.). NZAL warto wpisać możliwie wcześnie (może to sprawić, że student "obudzi się", albo że prowadzący nie zapomni o wpisaniu NZAL).

*) W przypadku, gdy ocena 2.0 wyklucza zdawanie egzaminu, zgodnie z regulaminem studiów studentowi przysługuje prawo do poprawkowego terminu zaliczenia, przed sesją poprawkową - o ile metody kształcenia i metody weryfikacji to umożliwiają. W praktyce stosowane są następujące rozwiązania:
 - osobne zaliczenie poprawkowe przed I terminem
 - osobne zaliczenie poprawkowe przed II terminem
 - dopuszczenie do I terminu z oceną 2.0, przy czym od wyniku egzaminu zależy zaliczenie
 - ocena 2.0 z zaliczenia nie jest poprawiana, ale dopuszcza do egzaminu.
Powyższe zasady zaliczenia poprawkowego powinny być uwzględnione w zasadach zaliczania przedmiotu (odnośnik do odp. podstrony)

EGZAMINY:

*) Co najmniej jeden termin egzaminu powinien być wyznaczony w sesji zwykłej, i co najmniej jeden termin w sesji poprawkowej. Można się umawiać na terminy poza sesjami - za wyraźną zgodą studenta. Jeśli terminy egzaminów nie zostały sztywno ustalone, proszę wyraźnie poinformować studentów, do kiedy powinni zgłosić się, aby ustalić datę egzaminu i do kiedy mogą do egzaminu przystąpić.

*) Terminy egzaminów powinny zostać wyznaczone i podane do wiadomości studentów minimum miesiąc wcześniej. Co do zasady egzaminy należy wyznaczać w godzinach 8:00 - 20:00 w dni pracujące w czasie sesji.

*) W przypadku nieprzystąpienia studenta do egzaminu w ustalonym terminie należy wpisać ocenę "NZAL". W takim wypadku student traci ten termin. Ocenę "2" można wystawić tylko w sytuacji, gdy student zgłosił się na egzamin.

*) Ocena pozytywna (3.0 lub więcej) wystawiona podczas egzaminu jest ostateczna, nie można jej poprawiać podczas kolejnego terminu egzaminu.

*) Prowadzący zajęcia ma obowiązek ogłosić wyniki (w USOS) do 10 dni od terminu egzaminu.

*) Student ma prawo do wglądu do ocenionej pracy pisemnej w terminie 14 dni od ogłoszenia wyników; jeśli jest to praca z pierwszego terminu egzaminu, to ma prawo do wglądu przed terminem poprawkowym.

ZAJĘCIA KOŃCZĄCE SIĘ ZALICZENIEM (seminaria, konwersatoria i inne bez egzaminu):

*) W przypadku otrzymania oceny niedostatecznej z zaliczenia zajęć, które nie kończą się egzaminem, student ma prawo do zaliczenia poprawkowego. Gdy zajęcia kończą się egzaminem, wystarczy egzamin poprawkowy (ale wtedy stosuje się odpowiedni punkt o dopuszczeniu/niedopuszczeniu do egzaminu z oceną 2.0).

*) Proszę wpisać zaliczenie/ocenę do 10 dni od ostatniego dnia zajęć --- chyba że student nie zaliczył zajęć w terminie (nie oddał pracy, oddał zbyt późno itp). W takim przypadku proszę wpisać zaliczenie po spełnieniu przez studenta warunków zaliczenia, może to nastąpić np. dopiero w sesji poprawkowej.

NIEOBECNOŚCI NA EGZAMINACH

*) Student, który nie zgłosił się na egzamin z powodu choroby może usprawiedliwić nieobecność (w terminie do 7 dni od egzaminu) - usprawiedliwienie na podstawie zwolnienia lekarskiego jest obligatoryjne. W przypadku usprawiedliwienia nieobecności, termin egzaminu jest przywracany. Przywróconego terminu nie można ponownie przywrócić.

*) W sytuacjach uzasadnionych (np. zachorowanie, brak możliwości uzyskania w terminie zaliczenia ćwiczeń, problemy ze zmieszczeniem wszystkiego w sesji itp.) można uzgadniać ze studentami (za obopólną zgodą - studenta i egzaminatora) inne terminy niż przewidziane, nawet poza sesją. Proszę tylko zwrócić uwagę na to, że między terminem pierwszym a poprawkowym powinno być min. 14 dni (i że student ma prawo do dwóch terminów). 

WPISY W USOS

*) Wyniki zaliczeń i egzaminów proszę jak najszybciej wpisywać w USOS. W niektórych sytuacjach studenci potrzebują tych wyników, żeby załatwić pewne formalności.

*) Proszę również wpisywać NZAL w sytuacji, gdy student nie zgłosił się na egzamin lub nie podszedł do zaliczenia. Puste kratki w protokołach, które zostają na skutek zapomnienia o takich studentach, bardzo utrudniają później rozliczanie studenta. Dodatkowo jest szansa, że student "obudzi się" widząc wpis NZAL i zgłosi się wyjaśnić swoją sytuację.

*) Protokoły w USOS są dostępne do 7 marca (sesja zimowa) i do 25 września (sesja letnia). W przypadku, gdy ocena będzie wpisana później, można protokół odblokować - należy wysłać prośbę do Pani Iwony Wojtkiewicz.

ARCHIWIZACJA PRAC

Obowiązek archiwizowania prac pisemnych (sprawdzianów - również tych pisanych w trakcie semestru, prac zaliczeniowych, prezentacji, egzaminów) - wynika z zarządzenia Dziakan: szczegóły https://matinf.uj.edu.pl/documents/41633/150026498/WMiI-regulamin-archiwizacji-2020/6f074060-0150-44e5-ba42-49c95ddc9139. Najprościej: proszę wszystkie prace pisemne i elektroniczne studentów przechowywać przez 3 lata.

Q: A co jeśli umawiam się indywidualnie na terminy uzgodnione ze studentami?
A: W tym przypadku wystarczy poinformować studentów o możliwych terminach i sposobie uzgadniania; należy również podać ograniczenie czasowe, np. do 7 lipca można zdawać egzamin, a do 25 czerwca należy termin egzaminu uzgodnić.

Q: Protokół zamyka się dnia X, a ja chciałbym egzaminować studenta później.
A: Zamknięty protokół można otworzyć - zajmuje się tym P. Iwona Wojtkiewicz. Jednak należy wszystkie egzaminy zakończyć przed 30 września.

Q: Student miał zdawać, ale się nie zgłasza, a protokół zaraz się zamknie.
A: Najlepiej wpisać NZAL wszystkim osobom, które nie zgłosiły się w terminie. Ten wpis można później zmienić. Plusy są dwa - nie zapomnimy później o wypełnieniu protokołu, a bywa, że student "budzi się" i zgłasza, jak widzi w USOS wpis NZAL.

Q: Student prosi o trzeci termin. O co chodzi?
A: Raz w toku studiów (osobno dla I, osobno dla II stopnia) student może dostać zgodę na trzeci termin egzaminu (nie jest to egzamin komisyjny). Taka zgoda nie jest automatyczna, student musi złożyć podanie w sekretariacie, o zgodzie decyduje Kierownik kierunku studenta.

Q: Student umawia termin, nie przychodzi, usprawiedliwia, znów nie przychodzi... Ile to może trwać?
A: Dobrze jest przy pierwszym usprawiedliwieniu napisać studentowi, że uwzględniamy usprawiedliwienie i przywracamy termin (to słowo jest kluczowe). Przywróconego terminu nie można już powtórnie przywrócić, więc widać koniec.

Zasady wyznaczania terminów egzaminów, usprawiedliwianie nieobecności na egzaminach, dodatkowe terminy

Co do zasady obecność na wykładach nie jest obowiązkowa, czyli nie możemy zaliczenia przedmiotu czy też oceny uzależniać od obecności.

Obecność na ćwiczeniach i innych rozdzajach zajęć jest obowiązkowa, ale ocena nie powinna od obecności zależeć - sprawdzamy tylko wiedzę i umiejętności studenów.

Zbyt duża liczba nieobecności może skończyć się brakiem zaliczenia. Gdy student nie może chodzić na zajęcia (choruje lub ma inne obowiązki, np. praca czy inne zajęcia), to regulamin przewiduje urlop dziekański (z powodu choroby) lub indywidualną organizację studiów (np. podczas studiowania drugiego kierunku lub wyjazdu).

Na pierwszych zajeciach należy podać, ile nieobecności usprawiedliwionych i nieusprawiedliwionych można mieć (tradycyjnie są to 2 nieobecności nieusprawiedliwione na semestr). 

Zarówno na zajęciach (w tym - gdy był sprawdzian), jak i na egzaminie, student może usprawiedliwić nieobecność. Usprawiedliwienie zaświadczeniem od lekarza, lub związane z reprezentacją UJ na zewnątrz (np. zawody programistyczne) czy też z udziałem w posiedzeniu Rady Instytutu czy Wydziału, są obligatoryjne. Usprawiedliwienie z innych przyczyn możemy uwzględnić lub nie. Student może odwołać się do dziekana.

Wniosek o usprawiedliwienie nieobecności na zajęciach student powinien zgłosić do 7 dni od ustania przyczyny nieobecności, a wniosek o usprawiedliwienie nieobecności na egzaminie - do 7 dni od terminu egzaminu.

Usprawiedliwienie nieobecności na sprawdzianie nie anuluje konieczności napisania tego sprawdzianu - należy umówić się ze studentem na inny termin. Dobrze by było, gdyby informacja o tym, że student musi n sprawdzianów w semestrze napisać, znalazła się w zasadach zaliczania przedmiotu.

Usprawiedliwienie nieobecności na egzaminie powoduje "przywrócenie" terminu egzaminu (czyli student nie traci np. pierwszego terminu). Należy poinformować studenta, że termin przywracamy, wyznaczyć ten przywrócony termin (oczywiście nie powinien on być wyznaczony w dzień, w który nadal obowiązuje zwolnienie lekarskie). Przywróconego terminu już przywracać nie można!

Q: "Przyszedł mejl z sekretariatu z prośbą o rozstrzygnięcie podania o usprawiedliwienie zajęć w USOS. Co mam zrobić?"
A: W kolejnym dniu (czekamy na "migrację danych") w USOS, w zakładce "Dla pracowników" i dalej "Opiniowanie podań" będzie podanie studenta - należy wpisać decyzję i zatwierdzić. To jest formalna ścieżka usprawiedliwiania - musimy ją stosować, jeśli student złożył takie podanie przez USOS; jednakże możemy poinformować studentów, że usprawiedliwienia mogą przesyłać e-mailem lub przynosić na zajęcia.

Na pierwszych zajęciach (zarówno na wykładzie, jak i ćwiczeniach, laboratoriach itp.) proszę (zgodnie z regulaminem studiów i uchwałą RW) poinformować studentów o zasadach zaliczania przedmiotu.

Zasady zaliczania przedmiotu powinny być zgodne z zapisem w "aplikacji sylabus" (po wyświetleniu karty przedmiotu dla odpowiedniego roku rekrutacji); proszę również, żeby te zasady zaliczania i kryteria ocen zostały studentom udostępnione pisemnie - studenci, zgodnie z uchwałą, o której pisałem wyżej, mają możliwość zgłosić (do mnie) zastrzeżenia.

W "aplikacji sylabus" zasady zaliczania są najczęściej opisane w bardzo ogólny sposób, te zasady trzeba rozwinąć i doprecyzować.

W zasadach powinny się znaleźć informacje o:

*) kryteriach wystawiania oceny (np. aktywność, zadania domowe, sprawdziany, odpowiedzi itp.)
*) sposobie obliczania oceny końcowej (m.in. progi punktowe na oceny, jeśli studenci otrzymują punkty),
*) maksymalnej liczbie dopuszczalnych nieobecności (usprawiedliwionych i nieusprawiedliwionych),
*) zasadach dopuszczenia do egzaminu (od ilu punktów/jakiej oceny itp.)
*) formie egzaminu (pisemny, ustny itp., warto też poinformować, jak będzie wyglądał egzamin, np. ile orientacyjnie czasu, czy będzie bardziej testowy czy otwarty)
*) formie i zasadch zaliczenia lub egzaminu poprawkowego
*) zasadach wykorzystywania SI (np. chat GPT) na zajęciach.

Ustalając zasady, proszę pamiętać, że jeśli mamy możliwość wystawić zarówno NZAL, jak i 2.0 --- NZAL oznacza, że student nie przystąpił do zaliczenia (np. nie chodził na zajęcia, nie napisał sprawdzianu, nie przyszedł na egzamin itp.), a 2.0 - że próbował zaliczyć przedmiot ale się nie udało.

Q: Jak dokładne powinny być zasady zaliczania?
A: Na tyle dokładne, żeby studenci już w trakcie semestru - a szczególnie pod koniec, gdy zdobywają zaliczenie i/lub przystępują do egzaminu - wiedzieli, jaka jest ich sytuacja.

Q: Czy zasady muszą być ogłoszone pisemnie?
A: Tak. Unikamy w ten sposób sytuacji, gdy grupa inaczej pamięta zasady niż prowadzący. Pisemne (i jasne) zasady ułatwiają również wykazanie, że student nie zasłużył na ocenę pozytywną. W pojedynczych przypadkach spisane zasady pozwoliły obronić decyzję prowadzącego zajęcia w sytuacji, gdy student podważał ocenę.

Q: W jakiej formie mają być ogłoszone zasady zaliczania?
A: Mogą być umieszczone na Pegazie, w USOS, w grupie na Teams, przesłane studentom przez e-mail lub wręczone na zajęciach. Każda metoda dystrybucji jest dobra, o ile zapewnia możliwość dostępu wszystkich studentów zapisanych na przedmiot do dokumentu.

Q: Czy można zmienić zasady w trakcie semestru?
A: Raczej nie powinniśmy tego robić, a na pewno nie na niekorzyść studentów. Przez pierwsze dwa tygodnie zajęć można jeszcze, w porozumieniu ze studentami, doprecyzować lub wprowadzić poprawki w zasadach zaliczania.

Q: W sylabusie jest wpisany egzamin ustny (tylko), a ja wolę pisemny.
A: Niestety taką rzecz należy zmienić odpowiednio wcześnie, w porozumieniu z kierownikiem kierunku. Odwołanie studenta w przypadku, gdy forma (i zakres) egzaminu nie pasuje do sylabusa, będzie uwzględnione.

Q: Czym się różni ocena NZAL od 2.0 na egzaminie?
A: Regulamin studiów mówi, że NZAL wpisujemy, gdy student nie zdawał egzaminu (z dowolnych przyczyn), natomiast 2.0 w sytuacji, gdy student przyszedł na egzamin, ale nie umiał.

Q: Czym się różni zaliczenie NZAL od 2.0 i czy mogę je wymiennie stosować?
A: NZAL powinno być zarezerwowane dla sytuacji, w której wiedza studenta nie mogła zostać zweryfikowana (w ogóle nie chodził na zajęcia, przekroczył liczbę dopuszczalnych nieobecności, nie napisał sprawdzianu, który był niezbędny do wystawienia oceny).

Q: Czy z NZAL z zaliczenia można dopuścić do egzaminu?
A: Nie powinniśmy wprowadzać takiej zasady (patrz też ZASADY ZALICZANIA PRZEDMIOTÓW).

Q: Czy z 2.0 można dopuścić do egzaminu?
A: To powinno być określone w zasadach zaliczania przedmiotu (możliwe są obie opcje). To wynika ze sposobu sprawdzenia wiedzy studenta, patrz ZASADY ZALICZANIA PRZEDMIOTÓW.

Zasady zaliczania przedmiotów - jak je skonstruować, żeby były właściwe.

Przede wszystkim NIE powinniśmy rozliczać studentów z obecności (ale patrz też NIEOBECNOŚCI STUDENTÓW). Student powinien zaliczyć przedmiot wtedy, kiedy nabył odpowiednią wiedzę i umiejętności i zostało to sprawdzone. Samo chodzenie na przedmiot nie wystarcza (w szczególności nie powinno być punktów za samą obecność). Z drugiej strony ogłaszanie studentom, szczególnie na pierwszym roku, że można nie chodzić na zajęcia, jest bardzo niedydaktyczne...

Więcej informacji o tym, jak traktować nieobecności studentów, w zakładce NIEOBECNOŚCI STUDENTÓW, natomiast ogólna zasada jest taka, że obecność na wykładzie nie jest obowiązkowa (nie powinna być rozliczana), natomiast obecność na ćwiczeniach może być obowiązkowa i można tę zasadę egzekwować.

Każdy element wiedzy i umiejętności (to, co jest wpisane w sylabus przedmiotu jako "Efekty uczenia się dla przedmiotu") powinien zostać w jakiejś formie sprawdzony. Na typowych zajęciach (wykład + ćwiczenia/laboratorium) nie musimy wszystkiego sprawdzać na egzaminie, czy też dając zaliczenie z ćwiczeń - weryfikacja wiedzy i umiejętności może się uzupełniać. Umiejętności bardziej praktyczne (np. rozwiązywanie zadań) mogą być sprawdzone na ćwiczeniach, a bardziej teoretyczne (np. znajomość twierdzeń) podczas egzaminu.

Dwa podstawowe podejścia wyglądają następująco:

A) Egzamin sprawdza wszystkie efekty uczenia się. W tej sytuacji ocena z zaliczenia jest oceną pomocniczą, można do egzaminu dopuścić studenta z oceną 2.0 (i ustalić, że zdany egzamin oznacza automatycznie zmianę tej oceny na wyższą, ale można też 2.0 z zaliczenia zostawić). Jeśli każdy student (nawet z 2.0) jest dopuszczony do egzaminu, to nie trzeba organizować zaliczenia poprawkowego. Ocena z zaliczenia nie powinna zbyt mocno wpływać na ocenę z egzaminu, również zdanie egzaminu z oceną 2.0 z ćwiczeń nie powinno być dużo trudniejsze, niż z oceną 5.0. Podsumowując, ciężar sprawdzenia wiedzy jest przerzucony w całości na egzamin, jeśli student się wykaże na egzaminie, to powinien zdać niezależnie od tego, jak sobie radził wcześniej w trakcie semestru.

B) Egzamin sprawdza część efektów uczenia się, a inna część jest sprawdzana na ćwiczeniach. W tej sytuacji ocena 2.0 z ćwiczeń wyklucza możliwość zaliczenia całego przedmiotu. Należy zorganizować zaliczenie poprawkowe z ćwiczeń (z części wiedzy i umiejętności sprawdzanych na ćwiczeniach) przed dopuszczeniem do drugiego terminu egzaminu. Ocena z egzaminu (czyli za cały przedmiot) powinna uwzględniać ocenę z ćwiczeń. Aby zaliczyć przedmiot, student powinien niezależnie zaliczyć ćwiczenia i zdać egzamin.

Inne zasady (np. mieszanina powyższych) też są możliwe. Jeśli egzamin na koniec wygląda tak, że zawiera zarówno zadania trenowane na ćwiczeniach, jak i wiadomości teoretyczne z wykładu, to można na taki egzamin wpuścić studenta z oceną 2.0 uznając, że napisanie tej części "ćwiczeniowej" wykaże, że student ma wiedzę z ćwiczeń. Można też studentów, którzy mają wysokie zaliczenie z ćwiczeń, zwolnić z tej części egzaminu uznając, że nie potrzeba ponownie weryfikować ich umiejętności.

Mam nadzieję, że dość jasno udało mi się przekazać, że konstruując zasady zaliczania, nie chodzi o narzucenie sztywnego modelu, ale o zwrócenie uwagi na te podstawowe elementy:

*) sprawdzamy wiedzę i umiejętności, a nie obecność
*) każdy efekt uczenia się powinien zostać w jakiś sposób sprawdzony
*) każdy efekt uczenia się powinien wpływać na końcową ocenę z przedmiotu, którą jest ocena z egzaminu (oczywiście jeśli przedmiot ma ćwiczenia i wykład)

Pozostało wyjaśnić sprawę egzaminów i zaliczeń poprawkowych. Tu jest możliwe całe spektrum rozwiązań, ale znów przede wszystkim chodzi o to, że student powinien mieć "drugą szansę" w sytuacji, gdy nie zalicza przedmiotu. Egzamin jest oczywisty - po prostu organizujemy drugi termin. Zaliczenie poprawkowe może być mniej oczywiste - tu przede wszystkim problemem może być to, że na zaliczenie ćwiczeń składa się praca studenta w ciągu całego semestru, a nie można w kilka godzin powtórzyć 15 zajęć. Główna zasada, którą powinniśmy się kierować, brzmi: czy można tę część wiedzy i umiejętności, od której zależy ocena z ćwiczeń i dopuszczenie do egzaminu, sprawdzić podczs zaliczenia poprawkowego? Jeśli tak, to należy takie zaliczenie poprawkowe wprowadzić do zasad zaliczania przedmiotu.

Q: Nie powinniśmy sprawdzać obecności, ale możemy wpisać NZAL jeśli ktoś nie chodzi na zajęcia. Czy to nie jest sprzeczne?
A: Ćwiczenia są obowiązkowe, obecność na nich również. Sytuację, w której student nie może chodzić na zajęcia (np. ma inne w tym samym terminie) powinniśmy regulować Indywidualną Organizacją Studiów, a dłuższe choroby, uniemożliwiające udział w zajęciach - urlopem dziekańskim.

Q: Czy zatem obecność może wpływać na zaliczenie?
A: Dłuższa nieobecność na zajęciach - szczególnie nieusprawiedliwiona - może skutkować brakiem zaliczenia przedmiotu. Natomiast obecność nie może wpływać na ocenę - oceniamy tylko wiedzę i umiejętności.

Q: Czy w zasadach zaliczania przedmiotu mogę wymagać obecności na wykładzie?
A: Nie. Natomiast można podczas wykładu sprawdzać wiedzę studentów, na przykład organizując krótkie "wejściówki" lub sprawdziany. Ponieważ jednak wykłady nie są obowiązkowe, to powinna być możliwość uzupełnienia tych wejściówek lub sprawdzianów w innym, dodatkowym terminie.

Q: Czy można punkty z ćwiczeń zsumować z punktami z egzaminu i na tej podstawie ustalić ocenę?
A: Jeśli ćwiczenia i egzamin sprawdzają różne umiejętności, to tak - choć jeśli zakres wiedzy i umiejętności są zupełnie różne (np. praktyczne programowanie na ćwiczeniach, teoria na wykładzie), to do zaliczenia przedmiotu należy wymagać niezależnego zaliczenia i ćwiczeń, i wykładu.

Q: Czy jeśli z oceną 2.0 dopuszczamy do egzaminu, to musimy organizować zaliczenie poprawkowe?
A: Nie musimy. Dopuszczenie z oceną 2.0 do egzaminu oznacza, że egzamin weryfikuje całość wiedzy (podejście A). Możemy uznać, że ocena 2.0 jest tylko informacyjna i ją zostawić, albo uznać, że pozytywny wynik egzaminu działa jak zaliczenie poprawkowe i zmienić ocenę z zaliczenia na wyższą.

Q: Czy jeśli z oceną 2.0 nie dopuszczamy do egzaminu, to musimy organizować zaliczenie poprawkowe?
A: Co do zasady tak. Jedyną sytuacją, w której nie organizujemy zaliczenia poprawkowego to taka, w której tego zaliczenia nie da się zorganizować - tzn. sprawdzenie wiedzy i umiejętności studenta nie jest już możliwe.

Q: Czy można konkretny przykład do poprzedniego pytania?
A: Praca zespołowa nad projektem przez cały semestr. Jeśli student tego nie zaliczył, to podczas sesji nie jesteśmy w stanie w jeden dzień zorganizować poprawki, czyli nowej pracy nad projektem.

Q: Czy można w zasadach zaliczania premiować regularną pracę?
A: Tak, ale bez przesady - premiować można, ale nie można zaliczenia uzależniać od tego. Student ma się wykazać wiedzą i umiejętnościami, jeśli się wykaże nimi na sam koniec (mimo braku pracy przez cały semestr) to zasługuje na zaliczenie. Z praktyki dydaktycznej wynika jednak, że takie sytuacje są bardzo rzadkie - jeśli ktoś nie pracował przez cały semestr, to nie nadrobi tego w tydzień.

Q: Czy w zasadach zaliczania należy uwzględniać poprawianie sprawdzianów w trakcie semestru?
A: Raczej nie. Student powinien mieć "drugą szansę" w sytuacji, w której nie zalicza przedmiotu. Tak więc poprawianie pojedynczych sprawdzianów (szczególnie na wyższą ocenę) nie jest standardem. Zasady zaliczania powinny przewidywać możliwość poprawienia oceny 2.0, a nie podwyższenia oceny.

Q: Kiedy należy organizować zaliczenie poprawkowe?
A: Zgodnie z regulaminem - najpóźniej przed sesją poprawkową. Ocena 2.0 z ćwiczeń może zatem wiązać się z utratą pierwszego terminu egzaminu (ale nie musi).

Zdarza się, że student przychodzi do prowadzącego ćwiczenia lub wykład z prośbą o "przepisanie oceny", bo już zaliczył podobny przedmiot, lub w zeszłym roku dostał ocenę z ćwiczeń, ale nie zdał egzaminu itp.

Proszę w takiej sytuacji odesłać studenta do kierownika kierunku studiów.

"Przepisanie oceny", "przepisanie przedmiotu" jest realizowane wyłącznie przez kierownika kierunku, który może (ale nie musi) skonsultować się z prowadzącym zajęcia.

Wystawienie przez prowadzącego ćwiczenia lub wykład oceny z przedmiotu oznacza, że ten prowadzący sprawdził wiedzę i umiejętności studenta - nie może to sprawdzenie polegać na zajrzeniu do karty przebiegu studiów.

W przypadku, gdy kierownik zdecyduje przedmiot "przepisać", nie muszą Państwo nic już robić - ocena z przedmiotu pojawi się w USOS wpisana przez Sekretariat.

ZAJĘCIA ZDALNE

Część zajęć może być poprowadzona zdalnie. Najczęściej spotykamy takie sytuacje:

A) Sylabus przedmiotu przewiduje zajęcia zdalne i są one przewidziane w harmonogramie.
B) Rektor lub Dziekan ogłosił przejście na zajęcia zdalne.
C) Prowadzimy pojedyncze zajęcia zdalne z uwagi na inne okoliczności.

We wszystkich przypadkach należy stosować standardy prowadzenia zajęć zdalnych, dostępne na stronie e-learning w pliku (część druga - zajęcia prowadzone synchronicznie). W dużym skrócie chodzi o to, żeby zajęcia zdalne poprowadzić porządnie, interaktywnie oraz udostępnić materiały dydaktyczne.

Na stronie znajdą Państwo materiały, dotyczące prowadzenia zajęć zdalnych. W szczególności znajdują się tam dwa dokumenty (w dziale "zagadnienia prawne"): jednym z nich są standardy, o których piszę powyżej, drugim zarządzenie Rektora w sprawie zajęć zdalnych.

PRZYPADEK C) - AWARYJNE ZAJĘCIA ZDALNE

W szczególnie uzasadnionych przypadkach (delegacja, brak możliwości przyjechania na Wydział) można awaryjnie poprowadzić pojedyncze zajęcia po spełnieniu następujących warunków:

a) braku "L4" (prowadzenie zajęć "na L4" jest niemożliwe)
b) otrzymaniu zgody od odpowiedniego kierownika kierunku
c) wypełnieniu wniosku w PI o pracę zdalną (nie dotyczy pobytu na konferencji ani zajęć zdalnych zarządzonych "odgórnie")

Oczywiście dotyczy to zajęć, które normalnie odbywają się stacjonarnie. Po otrzymaniu zgody kierownika kierunku proszę jak najszybciej poinformować studentów o zmianie. Zwracam uwagę, że studenci mogą mieć czasem problem z uczestniczeniem w zajęciach (brak sprzętu lub odpowiedniego miejsca, słabe łącze). Po zajęciach proszę materiały (lub namiar na nie w sieci), jeśli takie były przekazywane, wysłać również do osób nieobecnych, najlepiej tego samego dnia - mejlem.

Kierownicy kierunków:

informatyka - dr Jakub Zygadło
informatyka analityczna - dr Iwona Cieślik
matematyka - dr Piotr Kościelniak
matematyka komputerowa - dr Małgorzata Moczurad
sztuczna inteligencja - dr Joanna Świebocka-Więk

Wniosek w PI o pracę zdalną:

PI --> wnioski kadrowo-płacowe --> wniosek o pracę zdalną --> wypełniamy wybierając "praca zdalna okazjonalna".

UWAGA: Wniosek zostanie zaakceptowany tylko wtedy, gdy wcześniej przeszliśmy szkolenie z pracy zdalnej. Informacje o szkoleniach (są co miesiąc) można znaleźć tutaj.

Q: Czy mogę nagrać zajęcia?
A: Nagrywanie zajęć jest niestety bardzo kłopotliwe, ponieważ osoby zajmujące się RODO stoją na stanowisku, że na nagraniu nie może być ani twarzy, ani nazwisk studentów biorących udział w spotkaniu.

Q: Co, jeśli sprzęt nie działa lub występują inne problemy?
A: Niestety wtedy zajęcia trzeba będzie odrobić w innym terminie.

Q: Czy muszę odbyć szkolenie ze zdalnego prowadzenia zajęć, o którym mowa w Zarządzeniu Rektora?
A: Przyjmujemy, że pracownik, który potrzebuje szkolenia, skorzysta ze strony https://elearning.uj.edu.pl/przewodniki. Fakt odbycia szkolenia nie jest nigdzie zapisywany.

Q: Czy muszę odbyć szkolenie z pracy zdalnej, aby wniosek o pracę z domu został zaakceptowany?
A: Niestety tak. Wynika to z ogólnych przepisów, jednak szkolenie jest nakierowane raczej na pracę administracyjną (gdzie ochrona danych osobowych jest bardzo istotna, a tych danych jest dużo). Podczas zajęć jedyne dane osobowe to imiona, nazwiska i ewentualnie wygląd studentów. Niemniej szkolenie jest obowiązkowe.

Q: Czy na pierwszych zdalnych zajęciach mam szkolić studentów?
A: Proszę się nie zajmować szkoleniem studentów --- studenci na początku studiów dostają informację, gdzie mogą się przeszkolić, jeśli tego potrzebują.

Q: Czy zawsze muszę wypełniać wniosek w PI?
A: Nie. Dotyczy to sytuacji, gdy pracownik powinien prowadzić zajęcia na Wydziale, a zostaje w domu. Nie dotyczy m.in. sytuacji, gdy cały Wydział ma zajęcia zdalne lub pracownik jest w delegacji (np. na konferencji).

Q: Jak często mogę prowadzić awaryjnie zajęcia zdalne?
A: Jak najrzadziej. Preferowane jest znalezienie zastępstwa lub odrabianie zajęć - jednak w sytuacji, gdy obie te opcje nie są dostępne, lepiej zorganizować zajęcia zdalne niż je stracić.